Monument Burgemeester van de Mortel (1880-1947)

Over het kunstwerk

De figuur die op deze sculptuur is afgebeeld is Jan van de Mortel. Hij was jurist en politicus en op 11 januari 1940 werd hij aangesteld als de burgemeester van Tilburg. In die functie kreeg hij te maken met de Duitse bezetting van Nederland. Op 12 juli 1944 werd hij gearresteerd en gegijzeld in het gijzelaarskamp in Sint-Michielsgestel. Harmanus Hondius, destijds wethouder van Nijmegen en tevens lid van de NSB, werd vijf dagen later aangesteld als waarnemend burgemeester van Tilburg. Na de bevrijding van het zuiden werd Van de Mortel op 27 oktober 1944 door de geallieerden hersteld in zijn functie. Op 15 januari 1946 ging hij met pensioen. Een jaar later overleed hij. 

Van de Mortel was een zeer geliefde burgemeester omdat hij de stad door de oorlog en de Duitse bezetting leidde. Hij en het gemeentebestuur weigerden om te collaboreren met de Duitse bezetter. Hij is meerdere keren onderscheiden: als Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, als Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw en als Ridder in de Orde van de H. Gregorius de Groote. Het Monument voor Burgemeester van de Mortel staat op het gelijknamige plein. Het beeld is gemaakt door beeldhouwer Albert Termote en is opgericht uit dankbaarheid voor de wijze waarop hij de stad heeft beschermd tijdens de oorlog. De Tilburgse bevolking zamelde geld in om het beeld te financieren. Het beeld toont Van de Mortel terwijl hij één van zijn handschoenen uittrekt, een symbolische daad die verwijst naar zijn weigering om mee te werken tijdens de bezetting. 

De kunstenaar

Albert Termote volgde kunstopleidingen aan het Hoger Instituut voor Architectuur en Sierkunst en de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Gent. Toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, vluchtte hij via Engeland naar Nederland. In Amsterdam studeerde hij aan de Rijksacademie van beeldende kunsten, en kon in zijn levensonderhoud voorzien met het maken van houten beelden en karakterportretten. In 1922 verhuisde hij van Volendam naar Voorburg en meldde zich aan bij kunstenaarsvereniging Pulchri. In deze periode ontwikkelde hij zich tot een traditioneel werkende beeldhouwer, die vooral bekendheid kreeg met imposante standbeelden, herdenkingsmonumenten en religieuze kunst. Vanaf 1972 werd hij door omstandigheden gedwongen minder actief te werken, maar hij bleef tot zijn dood doorgaan met het maken van kleiner werk. De beelden van Termote zijn vooral te zien in de openbare ruimte, maar zijn ook opgenomen in de collecties van onder meer het Rijksmuseum en het Kröller-Müller Museum.