St. Cosmas en St. Damianus

Over het kunstwerk

Hans Claesen verbeeldde aan de gevel van het poortgebouw van het toenmalige St. Elisabethziekenhuis de tweelingbroers St. Cosmas en St. Damianus, die leefden in de vierde eeuw. Zij waren Christen en beoefenden in Cilicië (een gebied nabij het huidige Syrië) de geneeskunst zonder daarvoor een financiële vergoeding te vragen. Daardoor bekeerden veel patiënten zich tot het Christendom. De twee broers gelden als de patroonheiligen voor artsen en apothekers. Zij worden vaak afgebeeld met een pisglas als attribuut en Hans Claesen deed dat ook. Daarin werd urine verzameld om vervolgens ziektebeelden te kunnen bepalen. 

Bijzonder aan deze beelden is het gebruik van zandsteen, want sinds het zogenoemde ‘Zandsteenbesluit’ uit 1951 mocht dit materiaal niet meer worden gebruikt vanwege de gevreesde steenhouwersziekte silicose oftewel stoflongen. Dat Claesen toch dit materiaal voor deze twee beelden gebruikte, komt waarschijnlijk doordat de zandsteenblokken al bij de bouw van het ziekenhuis in 1929 waren aangebracht. 

Het kunstwerk is aangeboden door de gezamenlijke, niet aan het ziekenhuis verbonden, Tilburgse artsen, ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum in 1954. In 1994 kwam het gebouw leeg te staan, waarna het gedeeltelijk werd gesloopt en herontwikkeld. Het poortgebouw is daarbij behouden gebleven. 

 

De kunstenaar

Hans Claesen volgde opleidingen aan de kunstacademies van Den Bosch en Den Haag en aan de Jan van Eyck Academie in Maastricht. Na zijn studie kreeg hij een atelier op het terrein van het bedrijf van zijn vader, eigenaar van de steenfabriek A.J. Claesen & Co, vanaf 1923 gevestigd aan de Lovense Kanaaldijk. Halverwege de jaren zestig, na onteigening van de fabrieksterreinen en verhuizing van de fabriek, liet Claesen er een atelier bouwen. Zijn dochter Inge Claesen heeft het atelier nog steeds in gebruik. Claesens werk kent een grote variëteit: vrije sculpturen, monumentale opdrachten, tekeningen en voorstudies. Zijn oeuvre wordt vooral gekenmerkt door een religieuze grondslag, menselijkheid, gevoel voor materie en vakmanschap. Van geen enkele andere kunstenaar zijn zoveel werken in de openbare ruimte in Tilburg bewaard gebleven als van Hans Claesen.

Andere werken van deze kunstenaar zijn Aubade Balkon in het stadhuis op het Stadhuisplein, Deuromlijsting bij de entree van Spoorlaan 346, Spelende kinderen (in een kring) aan de Postelse Hoeflaan, Naakte jongen met vis op de Westermarkt, Reliëfmuur in de Scarlattistraat, Samenwerking op het Paduaplein, De Wachter aan de Professor Cobbenhagenlaan en Vis in het Gotenpark.