Reliëf Volt

Over het kunstwerk

Volt Tilburg was een van de belangrijkste industriële bedrijven uit de geschiedenis van de stad. Het werd in 1909 opgericht met als doel om gloeilampen te fabriceren, maar ging na overname door Philips al snel elektrische apparaten produceren, waaronder motoren en stroomtransformatoren. De fabriek bood werk aan duizenden werknemers, waardoor Volt een aanzienlijke bijdrage leverde aan de plaatselijke economie. Het bedrijf werd stilgelegd in 1999.  

Ter gelegenheid van het vijftigjarig jubileum kreeg kunstenaar Jac van Rhijn van het voltallige personeel de opdracht een kunstwerk te maken voor het toenmalige hoofdkantoor in de Groenstraat. De kunstenaar ontwierp een reliëf van chamotteklei waarin de geschiedenis van het bedrijf centraal staat.   

Het reliëf bestaat uit drie elementen in de vorm van een plus- en minteken en een elektrische vonk daartussen. Het bovenste gedeelte symboliseert de technische en sociaal-economische opbloei van Volt. Zo verwijst het tekenbord naar de verdere specialisatie van arbeid en de opleidingskansen die hieruit voortvloeiden. In het midden symboliseert een vrouw met kind de sociale vooruitgang. De komst van moderne elektronica wordt voorgesteld door de televisie rechts in het midden. De emblemen T. en O. verwijzen naar de opening van nieuwe vestigingen in Turnhout en Oosterhout. Bovenaan heeft Van Rhijn verschillende uitingen van sport en spel uitgebeeld, als verwijzing naar de groei van de welvaart en daarmee ook van de vrije tijd voor de arbeiders.   

De vonk in het midden vormt de brug tussen de jaren 1909 en 1959. De groei van het bedrijf is weergegeven door een vakarbeider die een ladder beklimt. In het horizontale gedeelte duiden de elkaar de hand gevende figuren op de overname van Volt door Philips. De gevolgen hiervan zijn te zien in het rechtergedeelte: verdere mechanisatie en een verbreding van de productie. Het minteken verwijst naar de lastige beginjaren, waarin de werknemers onder moeilijke omstandigheden hun arbeid moesten verrichten. Te zien is de fabricage van de elektrische gloeilamp, die toen nog met de hand werd vervaardigd.  

De kunstenaar

Jacques (Jac) van Rhijn was een beeldhouwer en keramist. Hij studeerde aan de Rijksacademie in Amsterdam en maakte naam met monumentale sculpturen en keramische reliëfs, vaak geïntegreerd in architectuur. Hij werkte daarbij veel met baksteen, kalksteen, terracotta en keramiek. Zijn werk, veelal gemaakt tijdens de wederopbouwperiode na de Tweede Wereldoorlog, is expressionistisch van stijl en te vinden op diverse openbare gebouwen in Nederland. Hij gaf les aan de Technische Hogeschool in Delft en aan de Akademie voor Industriële Vormgeving Eindhoven.