Draaiend huis

Over het kunstwerk

Wie Tilburg binnenkomt vanuit het noorden stuit op de Hasseltrotonde, één van de belangrijkste toegangspoorten tot de stad. Wachtende automobilisten bij de rotonde krijgen een vervreemding van de werkelijkheid mee bij het zien van Draaiend huis, een bewegend kunstwerk van beeldhouwer en architect John Körmeling. 

De vriendelijk ogende ‘doorzonwoning’ is niet bewoonbaar maar oogt levensecht, met twee verdiepingen, gele baksteenstrips en oranje dakpannen. ‘s Avonds wordt het huis van binnenuit verlicht. Het huis draait op de rotonde langzaam met het verkeer mee dankzij de vier spoorwielen die op een rails staan. Het duurt ongeveer twintig uur voordat het huis een volledig rondje op de Hasseltrotonde heeft gemaakt. Een mechanisme zorgt ervoor dat het huis automatisch stopt zodra er iets tegenaan komt (botst). 

Op een symbolische manier herstelt het huis de historische lintenstructuur van Tilburg. Deze lintenstructuur verwijst naar de karakteristieke straten die zijn ontstaan rondom de textielindustrie en voormalige herdgangen. Een historisch lint, de Hasseltstraat, werd in 1959 namelijk bruusk in tweeën geknipt met de aanleg van de rotonde. Hierbij werd de Hasseltstraat afgesneden van het Hasseltplein met de Hasseltse Kapel, een drukbezochte kapel voor Mariaverering en belangrijk cultuurhistorisch erfgoed. Daarnaast verwijst het kunstwerk naar de Tilburgse kermis die de grootste is van de Benelux en geeft het werk ook nog commentaar op rotondekunst. 

Draaiend huis is één van de meest iconische én polariserende openbare kunstwerken in Tilburg. Voornamelijk door de kosten van het onderhoud zijn sommige Tilburgse bewoners en politici van mening dat het werk te veel gemeenschapsgeld kost. Het huis heeft meerdere keren langdurig stilgestaan door technische problemen, waardoor het gerepareerd moest worden. Ook werd het huis in 2009 gekraakt door een aantal actievoerders, die het oneens waren met het armoedebeleid van de gemeente Tilburg. Ongeacht de vele meningen over het werk maakt Draaiend huis inmiddels een belangrijk onderdeel uit van de Tilburgse geschiedenis. In 2020 is Draaiend huis door vakblad BK-informatie uitgeroepen tot 1 van de 100 sleutelwerken van kunstwerken in de openbare ruimte in Nederland na 1945. 

De kunstenaar

John Körmeling is een bekende Nederlandse beeldhouwer en architect. Zijn werk wordt geroemd (en verguisd) vanwege het onconventionele karakter. Functionaliteit en humoristische spitsvondigheid kenmerken zijn werk. Hij realiseerde vele opdrachten in de openbare ruimte en nam deel aan talloze tentoonstellingen in binnen- en buitenland. Hij ontving inmiddels meerdere prijzen voor zijn werk, waaronder de David Roëll Prijs voor de beeldhouwkunst (2000), de Witteveen+Bos-prijs voor Kunst+Techniek (2006), de Wilhelminaring (2009), een landelijke oeuvreprijs voor beeldhouwers, en The Golden Eye voor het Nederlands paviljoen Happy Street op de World Expo in Shanghai (2010). In 2010 werd Körmeling benoemd tot officier in de orde van Oranje-Nassau.

Een ander werk van deze kunstenaar in Tilburg is Den Ophef aan de Piushaven.