Abri

Over het kunstwerk

Deze twee identieke Abri’s zijn ontworpen door Joop Beljon in 1973 als uitbreiding van het ontwerp van het Willemsplein met de fontein dat hij een jaar eerder opleverde. Een abri is een niet afgesloten wachtruimte die beschutting biedt tegen weer en wind. Beljon ontwierp deze wachtruimtes als bushokjes die aan weerszijden van de Schouwburgring waren geplaatst en op die manier ook fungeerden als visuele introductie tot het plein. Daarmee zijn de Abri’s een goed voorbeeld van omgevingskunst doordat ze kunst en functionaliteit combineren. 

Net als de fontein van Beljon zijn de bushokjes gemaakt van béton brut, oftewel ruw beton, dat nog afdrukken vertoont van de houten bekisting waarin het is gegoten. Doordat de dragende en liggende delen van het ontwerp een beetje los van elkaar zijn geplaatst, ontstaat er een speelsheid tussen zwaarte en luchtigheid. Dit spel is bijvoorbeeld te zien in elementen als de betonnen wanden ,die net boven het trottoir lijken te zweven, en de zware grove ketting die het regenwater afvoert. Oorspronkelijk bevatte elk bushokje drie plexiglazen wanden die meer beschutting boden. Deze zijn in de jaren negentig verwijderd na klachten van omwonenden over het comfort dat alcohol- en drugsgebruikers in de hand leek te werken; er werd veel afval achtergelaten en de Abri’s werden gebruikt als openbaar toilet. 

In 2005 zijn alle bushokjes in Tilburg vervangen door moderne uniforme bushokjes, zo ook de Abri’s van Beljon. Dat de bushokjes hun functie verloren, betekende gelukkig niet dat ze werden verwijderd. Ze werden eerst verplaatst naar het Stadhuisplein en zijn sinds 2020 verhuisd naar de huidige locatie, dicht bij de oorspronkelijke locatie

De kunstenaar

Joop Beljon was een veelzijdig professional. Hij was van 1957 tot en met 1985 directeur van de Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Onder het pseudoniem Bernard Majorick, overgenomen van de schrijver Godfried Bomans, was hij actief als kunstrecensent. Het bekendst is hij als omgevingskunstenaar, met zijn grote monumentale sculpturen voor de buitenruimte – veelal in opdracht van de Rijksgebouwendienst. Maar ook ver buiten onze landsgrenzen is zijn werk te zien, onder andere in de Verenigde Staten, Mexico en Libanon. In 1998 won hij de prestigieuze Wilhelminaring, een oeuvreprijs voor Nederlandse beeldhouwkunst. Zijn Monument Rijkswaterstaat uit 1969 dat naast het provinciehuis van Zuid-Holland in Den Haag staat, werd in 2020 door het kunstenaarsvakblad BK-informatie uitgeroepen tot Sleutelwerk, één van de honderd belangrijkste kunstwerken in de openbare ruimte na de Tweede Wereldoorlog. 

Een ander werk van deze kunstenaar is de Fontein van Beljon op het Willemsplein.