Toren voor Udenhout

Over het kunstwerk

Wie vanaf de N65 richting Udenhout rijdt, ziet de opvallende Toren voor Udenhout al snel opdoemen op de rotonde van de Kreitenmolenstraat. Kunstenaar Marius Boender maakte het 7,5 meter hoge beeld in opdracht van de gemeente Udenhout, die in 1997 is opgegaan in de gemeente Tilburg. Het werk is een eerbetoon aan de Steenfabriek Udenhout, die in 1890 werd gesticht. Het bedrijf heeft een grote rol gespeeld bij de ontwikkeling van de plaatselijke industrie, maar was ook nationaal van groot belang. Halverwege de vorige eeuw werden er namelijk zo’n 28 miljoen stenen per jaar gefabriceerd. Gemiddeld één op de vijftig huizen in Nederland werden toen gebouwd met stenen uit Udenhout. 

De toren van Boender is opgebouwd uit zo’n 2200 lichtgele en donkerbruine bakstenen rond een geraamte van beton, betonijzer en gaas. De bakstenen zijn aangebracht in de vorm van een drievoudige spiraal. Voor dit patroon heeft Boender zich laten inspireren door het vlechtwerk van Afrikaanse volken, als symbool van verbondenheid en continuïteit. De spiraalvorm is een regelmatig terugkerende vorm in zijn werk, als verwijzing naar zowel natuurlijke als culturele fenomenen. In de volksmond heeft het kunstwerk overigens al heel wat platte bijnamen gekregen die niets met de historie van het dorp te maken hebben. 

In 1997 werden de dorpen Udenhout en Berkel-Enschot bij de gemeente Tilburg gevoegd. Deze herindeling vormde de aanleiding voor een aantal kunstopdrachten. De volgende kunstwerken zijn gemaakt ter gelegenheid van deze gemeentelijke herindeling: Blauwe bomen van Inge Claesen, het titelloze kunstwerk van Mélanie de Vroom en Toren voor Udenhout van Marius Boender.

De kunstenaar

Marius Boender studeerde fotografie aan kunstacademie St. Joost in Breda en studeerde daarna aan de Rijksakademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam. Hij maakte veel landschapsfoto’s en werkte voor tijdschriften als freelance redacteur en fotograaf. Naast fotograaf werkt Boender ook als kunstenaar en beeldhouwer. Hij staat bekend om een tiental grote landschapskunstwerken die hij heeft gerealiseerd in de openbare ruimte. Bij zijn kunstwerk Tijdsconsequentie in Breda, bijvoorbeeld, plantte Boender 23 bomen in de vorm van een spiraal, elk met een verschil van een jaar in leeftijd.